tarih

Fabrika Temel Atma Töreni

Amasya Şeker Fabrikasının Temel atma töreni 13 Eylül 1953 tarihinde Reisi Cumhur sayın Celal Bayar, Başvekil Adnan Menderes, İşletmeler vekili Sıtkı Yırcalı, Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Umum Müdürü Baha Tekand, Mebuslar, Seçkin Davetliler ve binlerce Halkın huzuriyle yapılmıştır. Sayın Celal Bayar "uğurlu olması" temennisiyle temele ilk harcı koymuştur.

Türkiye Şeker Sanayii'nin Tarihçesi

Avrupa'da pancar şekeri sanayiinin kalkınmaya başlamasından sonra 1840 yılında Türkiye'de de şeker sanayii kurma fikirleri ortaya çıkmıştır. Bu tarihlerde Arnavut köylü Dimitri Efendi adında bir müteşebbis, İstanbul yakınında bir şeker fabrikası kurmak için faaliyete geçmiş ve hatta ruhsat bile almıştır.Bundan sonra 1867 yılında Davudoğlu Kara Bey, 1879 yılında Fenerler imtiyazı sahibi Michel Paşa, 1847 yılanda Afyonlu Yusuf Bey, 1899 yılında Müşir Rauf Paşa ve 1917 yılında da Almanlarla birlikte kurulan Zenith şirketi aynı amaçla bazı teşebbüslerde bulunmuşlarsa da, bunların hiç biri uygulamaya geçememiştir.

Şeker sanayiimizin kuruluşuna Türkiye Cumhuriyetini Hükümeti'nin kuruluşunu takip eden yıllarda hemen başlanmıştır. İlk şeker fabrikasının temeli Uşak'ta 6.12.1925 tarihinde atılmış ve ilk şeker üretimi Alpulu fabrikasında 26.11.1926 'da olmuştur. Böylece şeker sanayiimiz, Cumhuriyetimizin kuruluşu ile birlikte gelişen ilk sanayilerimizden biri olarak gelişmiştir.

Dünya Şeker Sanayii'nin Tarihçesi

İnsanlar ilk çağlarda şeker ihtiyacını bal ile sağlamıştır. Daha sonra şeker kamışına yönelmişlerdir. Şeker kamışının yanında, çok yakın zaman içinde sakaroz için hammadde kaynağı olarak şeker pancarında kullanılmaya başlanmıştır.

Şeker kamışı ziraatı milattan 4 asır önce Hindistan'da başlamıştır. MÖ.. 300 yılında kamış usaresinden, kaynatma yoluyla katı şeker elde edilmiştir. Daha sonra İran üzerinden batıya yayılan şeker kamışı ziraatı, MS.. 700 yıllarında Mısır'da başlamıştır.

Berberiler tarafından Avrupa'ya taşınmıştır. MS.. 750 yıllarında Sicilya ve İspanya'da şeker kamışı üretilmiştir. Buradan da Venedik üzerinden orta Avrupa'ya geçmiştir.

Amerika ise şeker kamışını Kristof Colomp ile tanımıştır.

Şeker pancarının geçmişi şeker kamışına kıyasla çok yenidir. Şeker pancarıyla sakaroz üretimi 150-200 yıllık geçmişe sahiptir.

1747 yılında Berlin İlimler Akademisi Direktörü Marggraf tarafından şeker pancarı ile şeker kamışındaki tatlı maddenin aynı olduğu,pancardan beyaz şekerin elde edilmesi suretiyle ortaya konmuştur. Daha sonra Achard, pancardan şeker izole etmenin yollarını araştırmaya koyulmuş ve yaptığı çalışmalar, 1801 yılında ilk pancar şekeri fabrikasının kurulması ile sonuçlanmıştır.

Napolyon'un Avrupa'ya uyguladığı abluka nedeniyle kamış şekeri bu bölgeye girememiş, böylelikle pancar ziraatı süratle genişlemiştir. Ablukanın kalkmasından sonra pancar ziraatı ve pancar şekeri üretimi süratle gerilemiştir. Daha sonra bütün Avrupa'ya yayıldı.